काठमाडाैं, १२ कार्तिक । अक्टोबर २९ का दिन विश्व इतिहासमा घटेका केही प्रमुख राजनीतिक, कूटनीतिक तथा ऐतिहासिक घटनाहरू मध्ये युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, लस एन्जलसका अनुसन्धानकर्ताहरूले स्टेन्फोर्ड रिसर्च इन्स्टिच्युटमा कम्प्युटरमार्फत पहिलो पटक डिजिटल सन्देश पठाएका थिए। यसलाई आधुनिक इन्टरनेटको जन्म वा सुरुआतको रूपमा लिइन्छ।
टर्की गणतन्त्रको स्थापना (सन् १९२३):मुस्तफा कमाल पासा (अतातुर्क) को नेतृत्वमा अटोमन साम्राज्यको अन्त्य भएपछि यस दिन आधुनिक टर्की गणतन्त्रको औपचारिक घोषणा गरिएको थियो। उनी टर्कीका पहिलो राष्ट्रपति बनेका थिए।
‘ब्ल्याक ट्युज्डे’ र अमेरिकी सेयर बजारमा आएको भीषण गिरावट (सन् १९२९): वाल स्ट्रिटको सेयर बजारमा अभूतपूर्व ढङ्गले पहिरो गएको दिनलाई ‘कालो मङ्गलवार’ भनिन्छ। यस दिन करोडौँ सेयरहरू कौडीको भाउमा बिक्री भए र ठूलो आर्थिक क्षति भयो, जसले विश्वव्यापी रूपमा ‘महामन्दी’ को सुरुआत गराएको थियो।
सुएज सङ्कटको सुरुआत (सन् १९५६): इजिप्टका राष्ट्रपति गमाल अब्देल नासेरले सुएज नहरलाई राष्ट्रियकरण गरेपछि उत्पन्न तनावका कारण यसै दिन इजरायली सेनाले सिनाई प्रायद्वीपमा प्रवेश गरी इजिप्टमाथि आक्रमण सुरु गरेको थियो। यस घटनाले बेलायत र फ्रान्सलाई समेत तानेको थियो जसलाई ‘सुएज सङ्कट’ भनिन्छ।
इन्टरनेटको पहिलो सन्देश प्रेसित (सन् १९६९): युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, लस एन्जलसका अनुसन्धानकर्ताहरूले स्टेन्फोर्ड रिसर्च इन्स्टिच्युटमा कम्प्युटरमार्फत पहिलो पटक डिजिटल सन्देश पठाएका थिए। यसलाई आधुनिक इन्टरनेटको जन्म वा सुरुआतको रूपमा लिइन्छ।
मिशिगनका पूर्व राष्ट्रपति हत्याराको मृत्युदण्ड (सन् १९०१): संयुक्त राज्य अमेरिकाका तत्कालीन राष्ट्रपति विलियम म्याकिनलीको हत्या गर्ने लियोन चोलगोस्जलाई यसै दिन न्युयोर्कको ओबरन जेलमा विद्युतीय कुर्सीमार्फत मृत्युदण्ड दिइएको थियो।
पहिलो विश्वयुद्ध ताका जर्मन नौसेनाको विद्रोह (सन् १९१८): पहिलो विश्वयुद्धको अन्तिम चरणमा जर्मनीका नौसेना अधिकारीहरूले बेलायती नौसेनामाथि अन्तिम आक्रमण गर्नका लागि दिएको आदेश मान्न अस्वीकार गरे। यो विद्रोह पछि सम्पूर्ण जर्मनीमा फैलियो र यसैको परिणामस्वरूप राजा काइजर विल्हेम द्वितीयले पदत्याग गर्न बाध्य हुनुपरेको थियो।
मार्टिन लुथर किङ जुनियरको रिहाइ (सन् १९६०): नागरिक अधिकारवादी नेता मार्टिन लुथर किङ जुनियरलाई जर्जियामा भएको एक प्रदर्शनका क्रममा भएको जेल सजायपछि यसै दिन रिहा गरिएको थियो, जसले अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचनको राजनीतिमा समेत ठूलो प्रभाव पारेको थियो।
