तामाको तारले गर्दा अमेरिकाकाे उडानहरू अचानक स्थगित भएकाे खुलासा

काठमाडौं, २९ कात्तिक। अमेरिकामा देशभर उडानहरू ठप्प हुँदा हजारौं उडानहरू रद्द भए।

यातायात मन्त्री शन डफीका अनुसार यो समस्या तामाको तार स्तरोन्नति गर्ने क्रममा आएको थियो।

डफीले एक पत्रकार सम्मेलनमा बताए अनुसार, सरकार यो पत्ता लगाउने प्रयास गरिरहेको छ कि उक्त समस्या स्तरोन्नतिको काम गर्ने कम्पनीको “अक्षमता” का कारण आएको हो वा उपकरणमा खराबीका कारण।

डफीले जानकारी दिए अनुसार, ‘एल ३ ह्यारिस’ नामक प्राविधिक सेवा प्रदायक कम्पनीले तामाको तारलाई हटाएर फाइबर जडान गर्ने मर्मत कार्य गरिरहेको थियो। उनले थपे कि अमेरिकासँग “अत्यन्तै पुरानो दूरसञ्चार प्रणाली” छ। उनले भने, “यो तार यति पुरानो थियो कि यसलाई प्रयोगबाट हटाउने प्रक्रिया चलिरहेको थियो।”

उता संघीय उड्डयन प्रशासनका प्रमुख ब्रायन बेडफोर्डले सोही पत्रकार सम्मेलनमा भने: “हामीले कुनै पनि शङ्कास्पद गतिविधिका शून्य प्रमाण देख्छौं र एआईसँग सम्बन्धित कुनै पनि कुराको शून्य प्रमाण देख्छौं।”

शनिबार एल ३ हयारिसले भन्यो कि यसले बन्द हुनुअघि सञ्चार पूर्वाधारलाई आधुनिकीकरण गर्ने कामको ७०% भन्दा बढी काम पूरा गरिसकेको छ। “हामी हाम्रो राष्ट्रको हवाई यात्राको नोभेम्बर १३ मा ग्राउन्ड स्टपको कारणले भएको अवस्था बुझ्न एफएएको अनुसन्धानमा समर्थन गरिरहेका छौं,” यसले एक विज्ञप्तिमा भन्यो, “एल ३ हयारिसले राष्ट्रव्यापी ग्राउन्ड स्टप र यात्रु, एयरलाइन्स र हवाई ट्राफिक सञ्चालनमा यसको प्रभावलाई गम्भीरतापूर्वक लिन्छ।”

शुक्रबार १५:५४ जीएटी बजेदेखि चार घण्टाभन्दा बढी समयसम्म अमेरिकाको मुख्य भूभागबाट कुनै पनि उडानलाई उड्ने अनुमति दिइएकाे थिएन, जसका कारण हजाराैं हवाइ सेवा अबरूद्द हुन पुगेका थिए भने लाखाैं मानिस बिमानस्थलमा अलपत्र पर्नु परेकाे थियाे । 

उडान अनुगमन गर्ने वेबसाइट ‘फ्लाइट अवेर’ का अनुसार शनिबार अमेरिकामा ३,५०० भन्दा बढी उडानहरू रद्द गरिए भने २,००० भन्दा बढी उडानहरू ढिलो भए; यस क्रममा समस्याहरूको शृङ्खला जारी रह्यो।

केही अवस्थामा यात्रुहरू विमानभित्रै (टार्माकमा) फसेका थिए, न त उनीहरूको विमान उड्न सक्यो, न त गेटमै फर्कन सक्यो। विमानस्थलमा ठाउँ खाली गर्ने प्रयासस्वरूप केही अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूलाई भने अमेरिकी विमानस्थलहरूबाट प्रस्थान गर्न अनुमति दिइयो।

डफीका अनुसार अमेरिकी सरकारलाई यो साइबर आक्रमणको परिणाम हो भन्ने लाग्दैन, यद्यपि यस विषयमा अनुसन्धान भने जारी छ।

शुक्रबारको यो अवरोध सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ मा अमेरिकामा भएको आक्रमणपछिको सबैभन्दा लामो घटना हो र यसको असर अझै केही दिनसम्म रहन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

डफीले जानकारी दिए अनुसार, ‘एल ३ ह्यारिस’ नामक प्राविधिक सेवा प्रदायक कम्पनीले तामाको तारलाई हटाएर फाइबर जडान गर्ने मर्मत कार्य गरिरहेको थियो। उनले थपे कि अमेरिकासँग “अत्यन्तै पुरानो दूरसञ्चार प्रणाली” छ।

उनले भने, “यो तार यति पुरानो थियो कि यसलाई प्रयोगबाट हटाउने प्रक्रिया चलिरहेको थियो।”

यातायात मन्त्रीले स्पष्ट पारे कि मर्मत भइरहेको एउटा राउटरले अन्य ‘एयर ट्राफिक कन्ट्रोल’ (हवाई ट्राफिक नियन्त्रण) प्रणालीहरूमा अत्यधिक डेटा पठाउन थाल्यो, जसले गर्दा विमानहरूसँगको सञ्चारमा समस्या आयो। यसै कारण सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै सरकारले हवाई क्षेत्र  बन्द गर्नुपर्‍यो।