काठमाडौं, २९ कार्तिक। राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीका अनुसार अमेरिकी वार्ताकारहरूले युक्रेनलाई नेटोको सदस्यता दिने बदलामा पूर्वी डोनबास क्षेत्रबाट आफ्ना बाँकी सेना फिर्ता लैजानुपर्ने प्रस्ताव अघि सारेका छन्।
अमेरिकाले जेलेन्स्कीको भनाइको पुष्टि गरेको छैन। एक अमेरिकी अधिकारीले बीबीसीलाई बताए अनुसार, “धेरै विचारहरूमाथि छलफल भइरहेको छ, तर कुनै पनि अन्तिम सम्झौताका लागि दुवै पक्षको सहमति आवश्यक हुनेछ।”
रुस र युक्रेनबीचको युद्ध अन्त्य गर्ने अमेरिकी प्रयासस्वरूप अमेरिकी प्रतिनिधिहरूले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीसँग भेटवार्ता गरेपछि युक्रेनी नेताको यो भनाइ सार्वजनिक भएको हो।
किभले लामो समयदेखि यस सैन्य गठबन्धनको सदस्यता प्राप्त गर्न चाहेको छ। तर, यसअघि अमेरिका र अन्य राष्ट्रहरूले यसको विरोध गर्दै आएका थिए, जबकि रुसले आफ्नो सिमानामा अर्को नेटो सदस्य राष्ट्र हुनु अस्वीकार्य हुने बताउँदै आएको छ।
रुसले फेब्रुअरी २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्ण स्तरको आक्रमण सुरु गरेको थियो। हाल रुसले डोनबासको अधिकांश औद्योगिक क्षेत्र नियन्त्रणमा लिएको छ, तर जेलेन्स्कीले युक्रेन आफ्नो सार्वभौम भूभाग त्याग्न तयार नभएको कुरा बारम्बार दोहोर्याउँदै आएका छन्।
शनिबार आफ्नो कार्यालयद्वारा जारी गरिएको भनाइमा जेलेन्स्कीले भने, “अमेरिकीहरूले एउटा प्रश्न उठाए: ‘यदि युक्रेन नेटोमा सामेल भयो भने के हुन्छ? के युक्रेन डोनबासबाट पछि हट्छ?’ यस्तो कुरा उठेको यो पहिलो पटक थियो।”
उनले थप भने कि यदि उनले सुरक्षा प्रत्याभूति, युक्रेनको सेनामाथि कुनै प्रतिबन्ध नहुने व्यवस्था र देश पुनर्निर्माणका लागि आर्थिक सहयोगसहितको ठोस प्रस्ताव प्राप्त गरेमा, उनी त्यसलाई जनमत संग्रहमा लैजानेछन्।
अमेरिकी प्रतिनिधिहरू जारेड कुशनर र स्टिभ विटकफले मस्कोमा पुटिनसँग वार्ता गरेपछि, बिहीबार आयरल्याण्डको राजधानी डब्लिन पुगेर जेलेन्स्कीसँग भेटवार्ता गरेका थिए।
पुटिन र क्रेमलिनका अधिकारीहरू दुवैको भनाइले युद्धका सम्बन्धमा रुसको अडानमा कुनै परिवर्तन नआएको सङ्केत गर्छ। यसअघि रुसले शान्ति सम्झौताका सर्तहरूका रूपमा युक्रेनको सेनाको आकार सीमित गर्ने, भूभाग छोड्ने र किभले तटस्थ रहने ग्यारेन्टी दिनुपर्ने प्रस्ताव अघि सारेको थियो।
युक्रेनले यी प्रस्तावहरू अस्वीकार गरेको छ। युक्रेनको तर्क छ कि यस्ता प्रतिबन्धहरूले भविष्यमा हुन सक्ने कुनै पनि आक्रमणलाई रोक्ने उसको क्षमतामा बाधा पुर्याउनेछन्।
अमेरिकाबाहेक नेटोका अन्य सदस्य राष्ट्रहरू युक्रेनको सदस्यतालाई लिएर सशंकित छन्र युक्रेन आफैंले पनि यसलाई अवास्तविक ठान्ने गरेको बुझिन्छ।
क्रेमलिन (रुसी नेतृत्व) पनि सधैं यसको कडा विरोधमा रहँदै आएको छ। रुसले यो युद्ध सुरु गर्नुको एउटा मुख्य कारण पनि यही हो।
सम्भवतः अमेरिकी दूतहरू डोनबास क्षेत्रमा रुसको कब्जामा रहेका भूभागका सन्दर्भमा युक्रेनका “रेड लाइन” (अस्वीकार्य सीमाहरू) बारे बुझ्न खोजिरहेका थिए। जेलेन्स्कीले हालै बताएअनुसार, अमेरिकी मध्यस्थकर्ताहरूले शान्ति स्थापनाका लागि युक्रेनले आफ्नो भूभाग त्याग्नुपर्ने धारणा राखेका थिए र उनीहरू जतिसक्दो चाँडो सम्झौता गराउन दबाब दिइरहेका थिए।
युक्रेनलाई के कुरामा पक्का विश्वास छ भने रुसको महत्त्वाकांक्षा निकै ठूलो छ; त्यसैले उसले लामो समयदेखि नेटोलाई नै आफ्नो सुरक्षाको एकमात्र भरपर्दो आधार मान्दै आएको छ।
त्यसैले, यो पनि सम्भव छ कि जेलेन्स्कीले यो प्रस्ताव सार्वजनिक गर्नुको उद्देश्य यस्तो विषयमा पुनः छलफल सुरु गराउनु हो, जुन लगभग बन्द भइसकेको मानिन्थ्यो।